Ochrona czasowa Ukraińców po 4 marca 2026 — co się zmienia?

Ochrona czasowa pozostaje aktywna dzięki decyzji Rady Unii Europejskiej przedłużającej ją do 4 marca 2027 roku. Podstawą jest decyzja wykonawcza 2024/1836 z czerwca 2024 r., która przedłuża mechanizm ochronny wynikający z dyrektywy 2001/55/WE dotyczącej tymczasowej ochrony w razie masowego napływu wysiedleńców.

Konflikt zbrojny na Ukrainie pozostaje głównym uzasadnieniem utrzymania systemu. Instytucje UE wskazują, że skala zagrożenia uniemożliwia bezpieczny powrót wielu osób do kraju pochodzenia.

Od 5 marca 2026 r. obowiązuje nowa ustawa wygaszająca dotychczasową specustawę ukraińską z marca 2022 r. Zmiana ta przenosi mechanizmy ochrony czasowej do ogólnego systemu prawa migracyjnego Polski.

• Nowe przepisy nie likwidują ochrony czasowej
• Zmieniają strukturę jej funkcjonowania
• Mechanizmy przeniesiono do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony z 2003 r.
• Obywatele Ukrainy funkcjonują w jednym systemie razem z innymi chronionymi cudzoziemcami

Prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę 19 lutego 2026 r., która kończy etap nadzwyczajnej pomocy.

Status UKR wciąż stanowi główne potwierdzenie korzystania z ochrony czasowej. Numer PESEL UKR pełni rolę identyfikatora administracyjnego potwierdzającego legalność pobytu.

Kluczowy obowiązek: wniosek o nadanie numeru PESEL UKR musi zostać złożony w ciągu 30 dni od wjazdu do Polski. Brak rejestracji w terminie powoduje wygaśnięcie ochrony czasowej.

Status można stracić w sytuacjach takich jak:

• Wyjazd z Polski na okres dłuższy niż 30 dni
• Niespełnienie obowiązków rejestracyjnych

Osoby już przebywające w Polsce mogą zachować legalność pobytu aż do 4 marca 2027 r.

System cyfryzacji potwierdzania legalności pobytu zastępuje papierowe zaświadczenia. Główne narzędzia to:

• Elektroniczna karta DIIA — cyfrowe potwierdzenie ochrony czasowej
• Aplikacja mObywatel — dokument mobilny zawierający dane z rejestru PESEL

Cel cyfryzacji to przyspieszenie obsługi administracyjnej oraz ułatwienie weryfikacji statusu przez pracodawców i urzędy.

Obywatele Ukrainy mogą nadal pracować w Polsce bez zezwolenia na pracę. Procedura wymaga:

• Powiadomienia pracodawcy składanego w ciągu 7 dni od rozpoczęcia pracy
• Rejestracji w urzędzie pracy
• Utrzymania uproszczonej procedury w ogólnym systemie zatrudniania cudzoziemców

Okres przejściowy pozwala pracodawcom na stosowanie mechanizmu powiadomienia wobec obywateli Ukrainy przebywających legalnie, ale poza ochroną czasową.

Dane GUS wskazują, że ponad milion cudzoziemców pracuje w Polsce, znaczną część stanowiąc obywatele ukraińscy.

Nowy system rezygnuje z powszechnej pomocy finansowanej z budżetu państwa, skupiając się na wsparciu osób w szczególnie trudnej sytuacji.

Świadczenia będą przyznawane głównie w formie:

• Schronienia
• Posiłków
• Niezbędnego ubrania
• Zasiłków celowych

Opieka zdrowotna

Bezpłatna opieka medyczna finansowana przez państwo przysługuje przede wszystkim:

• Dzieciom
• Kobietom w ciąży
• Osobom z poważnymi obrażeniami wojennymi
• Ofiarom przemocy

Pozostali obywatele Ukrainy korzystają z publicznej opieki na zasadach jak inni cudzoziemcy — poprzez ubezpieczenie wynikające z zatrudnienia lub prowadzenia działalności.

Osoby posiadające status UKR mogą prowadzić działalność gospodarczą na zasadach zbliżonych do obywateli polskich.

Istotne rozróżnienie:

• Osoby, które rozpoczęły działalność przed 5 marca 2026 r., mogą ją kontynuować na dotychczasowych zasadach
• Nowi przedsiębiorcy spoza ochrony czasowej muszą spełniać ogólne warunki dla cudzoziemców
• Rozwiązanie ma charakter przejściowy zapewniający stabilność gospodarczą

Obecna ochrona czasowa obowiązuje do 4 marca 2027 r., wynika to z dyrektywy 2001/55/WE, która przewiduje maksymalnie trzyletnią tymczasową ochronę.

Po tym terminie ochrona powinna zostać zastąpiona standardowymi formami legalnego pobytu:

• Zezwoleniami na pobyt czasowy (karta pobytu czasowego)
• Statusem rezydenta długoterminowego (karta stałego pobytu)
• Zezwoleniami związanymi z pracą, edukacją lub prowadzeniem działalności

Instytucje UE wskazują, że państwa członkowskie powinny przygotować mechanizmy umożliwiające przejście z ochrony czasowej do standardowych form pobytu. Nasz zespół pomoże Ci w przejściu na odpowiedni tytuł pobytowy — sprawdź nasze usługi.